Օրացույց

Հեղինակի որոնում

Ա | Բ | Գ | Դ | Ե | Զ | Է | Ը | Թ | Ժ | Ի | Լ | Խ | Ծ | Կ | Հ | Ձ | Ղ | Ճ | Մ | Յ | Ն | Շ | Ո | Չ | Պ | Ջ | Ռ | Ս | Վ | Տ | Ր | Ց | ՈՒ | Փ | Ք | Օ | Ֆ

Նորություններ

Միջոցառմանը ներկա էին պրոֆեսոր Սեբաստիան Հայնեի կինը՝  Կիարա Ռիմինուչի Հայնեն, Իրանագիտության ամբիոնի վարիչ Վարդան Ոսկանյանը, ամբիոնի դասախոսներ, ուսանողներ:

 

Իրանագիտության ամբիոնի վարիչ Վարդան Ոսկանյանի խոսքով, ավանդական դարձած այս և նմանաբնույթ միջոցառումների նպատակը դասախոսներին և ուսանողներին հաղորդակից դարձնելն է արդի իրանագիտության ձեռքբերումներին:

 

«Զանազան պատճառներով մեր դասախոսները և ուսանողները  չեն կարողանում ներկա գտնվել միջազգային հարթակներում տեղի ունեցող գիտաժողովներին, հետևաբար մենք նպատակ ունենք, ըստ էության, եվրոպական իրանագիտությունը բերելու Հայաստան»,- նշեց Վ. Ոսկանյանը:

 

Վերջինս ասաց, որ դասախոսությունը նվիրված է իրանագիտության կարևորագույն ճյուղերից մեկին՝ աֆղանագիտությանը. «Շահնամեները դյուցազներգական ժանրի ստեղծագործություններ են, որոնք տարածված են նաև Աֆղանստանում և վերաբերում են աֆղան ժողովրդի պայքարին, ինչպես նաև պարունակում են ժողովրդական բանահյուսության տարրեր»:

 

Բոննի համալսարանի պրոֆեսոր Սեբաստիան Հայնեն ysu.am-ի հետ զրույցում նշեց, որ դասախոսությունը նվիրված է աֆղաներենով ստեղծված դյուցազներգական և ռազմական գրականությանը, որը կարևոր է իրանագիտական ձեռքբերումների տեսանկյունից, այն կենդանի լեզուներից է, ունի հսկայածավալ գրական ավանդույթ և գրական հուշարձաններ:

 

«Դասախոսությունը նվիրված է աֆղան-իրանական պատերազմներին, որոնց մասնակցում էին նաև հայ և վրացի զինվորականներ»,- ներկայացրեց պրոֆեսորը:

 

Վերջինս նշեց, որ շատ հպարտ է ԵՊՀ-ում գտնվելու և իրանագիտության դպրոցն այսքան բարձր մակարդակի վրա տեսնելու համար. «Հուսով եմ, որ թե՛ ՀՀ, թե՛ ԵՊՀ  ղեկավարությունը հավուր պատշաճի ուշադրություն է դարձնում այս ամբիոնին՝ հաշվի առնելով վերջինիս ծավալած բեղմնավոր գործունեությունը»: 

 

Վ. Ոսկանյանն էլ տեղեկացրեց, որ այս միջոցառումների շրջանակում դասախոսություններով հանդես են գալու միջազգային նշանավոր հարթակներում հայտնի դասախոսներ, որոնք խոսելու են իրանական քիչ ուսումնասիրված լեզուների և բարբառների մասին:

 

«Մեր հիմնական առաքելությունը Հայաստանում իրանագիտական դպրոցը կամրջի որոշակի դերակատարությամբ  ներկայացնելու և այդ դերակատարությունը ստանձնելու քայլերի ամբողջությունն է: Ըստ էության մենք ստեղծում ենք հարթակ նաև իրանցի և եվրոպացի գիտնականների համար՝ միմյանց հետ հաղորդակից լինելու և գիտական ձեռքբերումներին ծանոթանալու իմաստով»,- նշեց ամբիոնի վարիչը:

 


Անգին Խաչատրյան
 
 

Մեզ հետ զրույցում Նաղաշ Միրաքյանը պատմեց, որ ԵՊՀ օրգանական քիմիայի ամբիոնի «Բարձրամոլեկուլային միացություններ» լաբորատորիայում իրենց խմբի կողմից մշակված նոր եղանակով սինթեզվում և ուսումնասիրվում են ազոտ պարունակող օրգանական կիսահաղորդիչ պոլիմերներ:

 

«Սրանց անալոգ կառուցվածք ունեցող պոլիմերներն արդեն իսկ օգտագործվում են «LCD» մոնիտորներում, արևային մարտկոցներում, մարտկոցներում, որոշ գազերի հայտնաբերման սենսորներում և մի շարք այլ սարքավորումներում»,- պարզաբանեց Նաղաշ Միրաքյանը:

 

Նրա խոսքով, հետազոտությունները շարունակելու և նոր ուսումնասիրություններ իրականացնելու համար իրենք դիմել են Ձեռնարկությունների ինկուբատոր հիմնադրամի և «PMI Science»-ի կողմից իրականացվող «Ասպիրանտների աջակցության ծրագիր 2019» և «Faculty research funding project 2019» դրամաշնորհային մրցույթներին, որոնց նպատակն էր խթանել Հայաստանի գիտական կենտրոններում և համալսարաններում գիտական խմբերի գործունեությունը:

  

«Պետք է նշել, որ դրամաշնորհային երկու ծրագրերին ընդհանուր ներկայացվել է  մոտավորապես 150 թեմա, սակայն միայն մեր խմբի կողմից ներկայացված 2 հայտերն են, որ հայտարարված երկու ծրագրերով միաժամանակ դարձել են հաղթող՝ արժանանալով բարձր գնահատանքի և երաշխավորվելով ֆինանսավորման»,- ասաց Օրգանական քիմիայի ամբիոնի ուսումնական լաբորատորիայի վարիչ:

 

«Ասպիրանտների աջակցության ծրագիր 2019»-ին Նաղաշ Միրաքյանը ներկայացրել է «Synthesis and studying of new conducting polymers-nano composite materials» թեման, որը վերաբերում է նանո չափսերի որոշ միացություններ պարունակող կիսահաղորդիչ պոլիմերների ստացմանը և ուսումնասիրությանը:

 

«Faculty research funding project 2019» ծրագրին էլ քիմ. գիտ. դոկտոր, պրոֆեսոր Նարինե Դուրգարյանի հետ ԵՊՀ քիմիայի ֆակուլտետի հայցորդը ներկայացրել է «A new method for synthesizing conjugated conducting polymers and study of conductivities» թեման, որը վերաբերվում է նոր եղանակով արոմատիկ ամինների քիմիական օքսիդացմամբ պոլիմերմանն օրգանական միջավայրում և ստացված պոլիմերների էլեկտրահաղորդականությունների ուսումնասիրությանը:

 

Նաղաշ Միրաքյանի փոխանցմամբ, դրամաշնորհները հնարավորություն կտան ձեռք բերելու անհրաժեշտ նյութեր և սարքավորումներ տվյալ ոլորտներում հետազոտությունները շարունակելու ու հետագայում նորից նմանօրինակ ծրագրերին մասնակցելու համար:

 

«Այսպիսի ծրագրերը ցույց են տալիս, որ Հայաստանում դեռևս գոյություն ունի գիտական ահռելի ներուժ, որը համապատասխան ֆինանսավորման և ուշադրության դեպքում կարող է վերադարձնել մեր երկրի երբեմնի արդյունաբերական և գիտական համբավն աշխարհում»,- ասաց Նաղաշ Միրաքյանը:

 

Քնար Միսակյան

«NASA»-ն կթողարկի նոր մարսագնաց։



Դեռ 2012 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Սան Ֆրանցիսկոյում ամերիկյան երկրաֆիզիկական միության աշնանային նիստում «NASA»-ն հայտարարել է «Մարս 2020» առաքելության մասին։ Այն գործարկվելու է 2020 թվականի ամռանը և, ըստ նախնական տվյալների, մոլորակ է ժամանելու 2021 թվականի փետրվարին։

«Մարս 2020»-ը նախատեսված է Մարսի հին միջավայրի աստղակենսաբանական հետազոտությունների, ինչպես նաև մոլորակի մակերևույթի և երկրաբանական գործընթացների հետազոտությունների համար, այդ թվում՝ մոլորակի անցյալի բնակելիության գնահատման և կյանքի ապացույցների որոնման համար՝ մատչելի երկրաբանական նյութերի սահմաններում:

Արհեստական բանականության (ԱԲ) կիրառությունն ամենուր:



Արհեստական բանականության մասին վեճերին զուգահեռ շարունակվում է նրա կիրառման ոլորտների ընդլայնումը։ Մինչ 2019 թվականի ավարտն ԱԲ-ով օժտված ռոբոտները ողողել էին գիտական ցուցահանդեսները, որոնք հասել էին նաև Հայաստան։ Սակայն արդեն 2020 թվականին նմանատիպ «խելացիները» հայտնվելու են բիզնեսում ու սպասարկման ոլորտում։

«Forbes» ամսագրի գիտական սյունակը վարող Բեռնարդ Մարը կարծում է, որ արհեստական բանականությունը բիզնեսում և սպասարկման ոլորտում վերլուծման ու գնահատման ամենաարդյունավետ ներդրումն է լինելու։ Նրա միջոցով արտադրողներն ու գործարարները հնարավորություն կունենան նվազագույնի հասցնելու թափոններն ու անպետք ծախսերը, հասկանալու գովազդի ու առաջարկների համար լավագույն ժամանակը, ճիշտ հաշվարկելու առաջարկի և պահանջարկի փոխհարաբերությունը։

Հետազոտելով Ծիր Կաթինը:



2020 թվականին «SRG»-ն՝ Ռուսաստանի և Գերմանիայի համատեղ աստղադիտարանը, կստանա ռենտգենային տիրույթում տիեզերքի հնարավորինս ամենաամբողջական պատկերը։

Իսկ եվրոպական տիեզերական «Gaia» գործակալությունը կթարմացնի տիեզերքի «3D» քարտեզը, որը, ըստ գիտնականների, կփոխի Ծիր Կաթինի կառուցվածքի և էվոլյուցիայի մասին պատկերացումները։

Կենդանիների մեջ կաճեցվեն օրգաններ մարդուն փոխպատվաստելու նպատակով:



Տոկիոյի համալսարանի (Ճապոնիա) դոկտոր Հիրոմիցու Նակաուչին, որը տարիներ շարունակ ուսումնասիրում է ցողունային բջիջները, ստացել է պետության թույլտվությունը կենդանիների և մարդու սաղմերի գենետիկ ձևափոխման նախագիծն իրականացնելու համար: Այս մասին հայտնում է «Nature» ամսագիրը:

Նակաուչիի գլխավորությամբ Տոկիոյի և Ստենֆորդի համալսարանների գիտնականների հետազոտության երկարաժամկետ նպատակը փոխպատվաստման համար օրգանների նոր աղբյուրներ ստեղծելն է:

Գիտական աշխարհը կարծում է, որ ճապոնացին «Մարդ-կենդանի» քիմեռի առաջին հեղինակը կլինի, որին կհաջողվի աճեցնել կենդանիներ, որոնք կունենան մարդու բջջիներից ստեղծված օրգաններ։ Այդ օրգանները հետագայում հնարավոր կլինի փոխպատվաստել մարդուն։

«JAXA»-ն ռոբոտների կայան կստեղծի Լուսնի վրա:



Ճապոնացի գիտնականները խոստացել են 2020 թվականին ռոբոտների կայան ստեղծել Լուսնի վրա։

«JAXA» ճապոնական տիեզերական գործակալությունը 2.2 միլիարդ դոլարի ներդրում է ստացել ու պատրաստվում է Լուսին ուղարկել ինքնակարգավորվող սարքեր, որոնք կարող են միասին ապրել, վերանորոգել միմյանց և իրականացնել տարբեր հետազոտական առաքելություններ։

Միգուցե լուծվի գլոբալ տաքացման խնդիրը:



Թերևս ներկա պահին աշխարհի ամենամեծ խնդիրներից մեկը գլոբալ տաքացումն է ու դրա հետևանքով առաջացած աղետները՝ հրդեհներ, ջրհեղեղներ և այլն։

ՄԱԿ-ն իր վերջին զեկույցներով հորդորում է պետություններին նվազեցնել մթնոլորտում վնասակար արտանետումների քանակը, քանի որ ջերմոցային ազդեցության պատճառով առաջիկա տարիներին կարող են աճել երաշտի, սովի, աղքատության, կենդանիների և բույսերի մեծ մասի կորուստների ռիսկերը:

Այս իմաստով 2020 թվականը կլինի որոշիչ տարի, քանի որ «COP26» կլիմայի առաջիկա համաժողովում կորոշվի Փարիզյան համաձայնագրերի ճակատագիրը, որոնք ստորագրել են աշխարհի գրեթե բոլոր երկրները 2015 թվականին։

Հայաստանում այս տարի ձմռանը նույնպես գրանցվել է բարձր ջերմաստիճան։ Դեռ 2019 թվականի դեկտեմբերի 22-ին ՀՀ ԱԻՆ-ը տարածել է հաղորդագրություն, որում հորդորում է խստորեն պահպանել հրդեհային անվտանգության կանոնները, քանի որ բարձր ջերմային ֆոնով պայմանավորված՝ մեծացել է հրդեհների հավանականությունը։ Քաղաքացիներն այս հաղորդագրությանը թերահավատորեն էին վերաբերում մինչ այն պահը, երբ տարեսկզբին՝ հունվարի 11-ին, Լոռիում և Դիլիջանում անտառներում հրդեհների դեպքեր գրանցվեցին։


Պատրաստեց Մարինա Առաքելյանը

Մեզ հետ զրույցում Հայկ Պետրոսյանը նշեց, որ նախագիծն ուղղված է ժողովրդական և ավանդական բժշկության մեջ կիրառվող բուսական յուղերի ստացման արտադրական երկրորդային արգասիքներից կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների (բարձր դեղաբանական հատկություններով օժտված) անջատման անվտանգ տեխնոլոգիայի ներդրմանը, ինչպես նաև դրա հիման վրա կենսաբանական ակտիվ միացությունների փոքրածավալ արտադրության կազմակերպմանը:

 

«Կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների արտադրության կազմակերպման գաղափարը պայմանավորված է Հայաստանում և Արցախում աճող դեղաբույսերի կենսաբազմազանությամբ, ինչպես նաև հանրապետության դեղագործական շուկայում էկոլոգիապես մաքուր արտադրանքի պահանջարկով: Այս եղանակով ստացված արտադրանքի տեսականին կունենա համեմատաբար ավելի ցածր գին»,- ասաց Հայկ Պետրոսյանը:

 

Նրա փոխանցմամբ, հետազոտության ընթացքում որպես ելանյութ կիրառվելու են ՀՀ ԳԱԱ «Հայկենսատեխնոլոգիա» գիտաարտադրական կենտրոնում արտադրվող բուսական յուղերի (կաթնափուշի սերմեր, չիչխան, սև սալորի, դեղձի և վայրի ծիրանի կորիզներ) ստացման արտադրական երկրորդային արգասիքները:

 

 

«Բուսական յուղերի արտադրության երկրորդային արգասիքներն էկոլոգիապես մաքուր են և հաճախ օգտագործվում են որպես անասնակեր: Բայց մեր նախնական հետազոտությունները ցույց են տվել, որ արգասիքներից կարելի է անջատել մեզ անհրաժեշտ կենսաբանորեն ակտիվ միացությունները՝ միևնույն ժամանակ պահպանելով դրանց սննդային արժեքը որպես անասնակեր»,- փաստեց ԵՊՀ ասպիրանտը:

 

Նրա տեղեկացմամբ, թեմայի վերաբերյալ հետազոտություններն իրականացվելու են ԵՊՀ ֆարմացիայի ինստիտուտի ֆարմտեխնոլոգիայի և ֆարմացիայի էկոնոմիկայի ու կառավարման ամբիոնում, ինչպես նաև «Հայկենսատեխնոլոգիա» գիտաարտադրական կենտրոնի «Հալենային և նորհալենային դեղապատրաստուկների» լաբորատորիայում:

 

Հիշեցնենք, որ ասպիրանտների աջակցության ծրագիրն (PhD Support Program) իրականացվում է արդեն երկրորդ տարին անընդմեջ: Այն նպատակ ունի խթանելու երիտասարդ հետազոտողների գործունեությունը: Ֆինանսավորվում են ընտրված 10 ասպիրանտներ:

 

Քնար Միսակյան

Դասախոսությանը ներկա էին ֆակուլտետի պրոֆեսորադասախոսական կազմի ներկայացուցիչներ, մագիստրանտներ և ասպիրանտներ, նպատակն էր հանդիպման ներկաներին բացատրել «Scopus» ամսագրերի համակարգում հոդվածներ հրատարակելու կարգն ու պահանջները։

Մեզ հետ զրույցում միջոցառման կազմակերպիչ, Տնտեսագիտության և կառավարման ֆակուլտետի տնտեսագիտության մեջ մաթեմատիկական մոդելավորման ամբիոնի վարիչ Արամ Առաքելյանն ասաց, որ այս համակարգի որևէ ամսագրում հոդված տպելը չափազանց դժվար գործընթաց է, որի համար բարձր մակարդակի գիտելիքներ են հարկավոր։ Նա նաև նշեց, որ իրենց ֆակուլտետի պրոֆեսորադասախոսական կազմի որոշ ներկայացուցիչների՝ Հայկ Սարգսյանի, Ռուբեն Գևորգյանի, Սամսոն Դալոյանի հոդվածները տպագրվել են նշված ամսագրերում:

Մինչ դասախոսությունը սկսելը Պաղեստինի Բիրզեյթի համալսարանի պրոֆեսոր Նիդալ Սաբրին ողջունեց բոլորին ու ասաց, որ ուրախ է ԵՊՀ-ում գտնվելու համար.«Այս դասախոսությունն ակադեմիական ամսագրերում հրատարակության ոլորտում իմ կենսափորձի արտացոլումն է»։



Ն․ Սաբրին հանդիպման ընթացքում հանդես եկավ «Նոր միտումներն ակադեմիական հրատարակչության մեջ» խորագրով դասախոսությամբ. «Այսօր ես խոսելու եմ այն երևույթների մասին, որոնք յուրաքանչյուր ժամ փոխվում են»։

Բիրզեյթի համալսարանի պրոֆեսորն անդրադարձավ ամենակարևոր հարցադրումներին՝ ամսագրի և հոդվածի վերնագրի ընտրությանն ու փաստաթղթերի ճիշտ ներկայացմանը։ Նա շեշտեց, որ տպագրության հավակնող յուրաքանչյուր աշխատանք պետք է ունենա հետազոտական մաս, իսկ հոդվածագիրը պետք է ճիշտ ընտրի ամսագիրը, որտեղ հոդվածը կարող է հրատարակվել։ Ն․Սաբրին խոսեց այն փաստաթղթերի մասին, որոնք անհրաժեշտ է ներկայացնել հոդվածի հետ, պատմեց, թե ինչպես է պետք հղումներ կատարել ու թվայնացնել աշխատանքը։



Բանախոսը ներկայացրեց նաև հետազոտության ակադեմիական գնահատման համակարգը՝ նշելով, որ այն կախված է ոչ միայն աշխատանքի որակից, այլև ներկայացման ձևից։

Դասախոսության վերջում ներկաները հնարավորություն ունեցան իրենց հարցերը հղելու պրոֆեսորին։

 

Մարինա Առաքելյան